Executieve functies

Executieve functies

Vaak wordt ten onrechte gedacht dat executieve functies bij hoogbegaafden minder goed zijn dan bij anderen. Dit is absoluut niet waar. Vaak zijn deze juist beter dan gemiddeld op een aantal punten. Maar door de hoge verwachtingen ten op zichten van hoogbegaafden worden deze vaak overvraagd.  Daarnaast kunnen de executieve functies van hoogbegaafden door meerdere redenen niet voldoende getraind zijn. Onder andere omdat door het hoge IQ met name de zogenoemde koude executieve functie gewoonweg niet worden aangesproken.

Het is daarnaast ook een fabel om te denken dat hoogbegaafden automatisch goed getrainde executieve functies hebben. Een opmerking als: Kun je niet eens een begin maken met je werk en ik dacht dat je zo slim was… zijn uiteraard enorme dooddoeners. Hiermee ga je voorbij aan het feit dat executieve functies ontwikkeld moeten worden. En dat deze dus geoefend moeten en kunnen worden. Daarnaast werk je daarbij een zogenaamde ‘fixed mindset’ in de hand.

Executieve functies zijn kort gezegd: de vaardigheden die mensen nodig hebben om taken uit te voeren.

De executieve functies worden ook wel regelfuncties van de hersenen genoemd. Het zijn de functies die mensen in staat stellen om doelen te realiseren en het gedrag dat daarbij hoort aan te sturen. Dawson en Guare onderscheiden de volgende functies:

Denken (cognitie); ook wel de “koude” executieve functies genoemd;

  • Planning
  • Organisatie
  • Timemanagement
  • Werkgeheugen
  • Metacognitie

Doen (gedrag); ook wel de “warme” executieve functies genoemd;

  • Reactie-inhibitie (nadenken voordat je iets doet)
  • Emotieregulatie
  • Volgehouden aandacht
  • Taakinitiatie
  • Flexibiliteit
  • Doelgericht doorzettingsvermogen

Het is van belang om in het achterhoofd te houden dat deze executieve functies aangeboren zijn, maar nog niet volledig ontwikkeld zijn bij de geboorte. Deze rijpen tijdens het opgroeien naar volwassenheid. Om dat dit rijpingsproces gepaard gaat met fysieke ontwikkeling in de hersenen bijvoorbeeld door de toename van hersencellen gevolgd door een snoeiperiode van ongebruikte hersencellen, is het van belang de executieve functies zo te oefenen dat deze zich zo sterk mogelijk ontwikkelen en om ze (zo) te houden.